امروز دوشنبه ۲۷ خرداد ۱۳۹۸ مصادف با ۱۴ شوال ۱۴۴۰
  • اذان صبح: ۰۴:۰۲
  • طلوع آفتاب: ۰۵:۴۸
  • اذان ظهر: ۱۳:۰۵
  • غروب آفتاب: ۲۰:۲۲
  • اذان مغرب: ۲۰:۴۳
  • نیمه شب شرعی: ۰۰:۱۲
  • امام سجاد(ع): هر که مشتاق بهشت است به حسنات شتابد و از شهوات دورى گزیند، هر که از دوزخ ترسد براى توبه از گناهانش به درگاه خدا پیشى گیرد و از حرام‌ها برگردد.
+-
بازدید: ۱۵۵
۱۸ دی ۱۳۹۷
تکالیف و مسئولیت‌های متقابل فعالان عرصه حقوق و قضا

نحوه ارتباط میان قاضی با مراجعین

منصب قضا از مناصب ارزشمند و ولایی است که از سوی خداوند متعال به پیامبران بزرگ الهی واگذار شده است. چنانچه قرآن کریم به حضرت داود نبی می فرماید «یا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعِ الْهَوَى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ» ای دا...

منصب قضا از مناصب ارزشمند و ولایی است که از سوی خداوند متعال به پیامبران بزرگ الهی واگذار شده است. چنانچه قرآن کریم به حضرت داود نبی می فرماید «یا دَاوُودُ إِنَّا جَعَلْنَاكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ النَّاسِ بِالْحَقِّ وَلَا تَتَّبِعِ الْهَوَى فَيُضِلَّكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ» ای داود ما تو را خلیفه خویش در زمین قرار دادیم، پس بین مردم به حق حکم نما و از خواسته های نفسانی پیروی مکن که تو را از راه خدا باز دارد.
قاضی با احقاق حق و جلوگیری افراد از تعدّی به قوانین و حقوق افراد پاسدار ارزش‌هاست. از طرف دیگر قاضی حافظ جان و مال و ناموس مردم است. اصولاً گرایش مردم به حکومت ها بستگی به میزان اجرای عدالت در جامعه است که رسالت اصلی قوه قضاییه و قضات است  و نحوه ارتباط قاضی با مراجعان به میزان زیادی بر آن تاثیر دارد.
با مراجعه به کتب فقهی و منابع اسلامی در می یابیم که یکی از ارکان برای اداره جامعه قاضی و دادرس است که میان مردم جامعه فصل خصومت می نماید. قاضی با احقاق حق و جلوگیری افراد از تعدّی به قوانین و حقوق افراد پاسدار ارزش ها می باشد. از طرفی قاضی حافظ جان و مال و ناموس مردم است. اصولاً گرایش مردم به حکومت ها بستگی به میزان اجرای عدالت در جامعه است که رسالت اصلی قوه قضاییه و قضات است. با این توصیف و اهمیت انکارناپذیر امر قضاوت و مراتب فوق به عنوان مقدمه به منظور اجرا و بقای عدالت در جامعه و بین آحاد مردم و اینکه امر قضاوت شأن قضات می باشد لاغیر ضرورت دارد، شرایطی در رابطه بین قضات و مراجعین به او موجود می باشد.
۱-عدالت همگانی
اجرای عدالت صحیح ایجاب می کند که قاضی در مقام رسیدگی به دعاوی و اختلافات مردم و افرادی که به او مراجعه می کنند، فرقی بین افراد شریف و غیر شریف، آشنا و غیر آشنا، دوست و غیر دوست قائل نشوند و به همه افرادی که به هر نحوی به او مراجعه می کنند، به یک چشم نگاه کند و فرقی بین غنی و فقیر نگذارد.
۲- رعایت حقوق متهمان و محکومان           
ضرورت رفتار انسانی با متهمان و محکومان از مسائل مهم در دادرسی می باشد که قاضی لازم است در مقام رسیدگی به پرونده های قضایی رعایت کند و گرفتن اقرار و یا کسب اطلاع با اجبار و احیاناً دستور شکنجه ممنوع است. در این رابطه اصل ۳۹ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مقرر می دارد «هرگونه شکنجه افراد برگرفتن اقرار و یا کسب اطلاع ممنوع».
۳- داشتن سعه صدر        
یکی از صفات و ویژگی که لازم است قاضی واجد آن باشد «داشتن سعه صدر» در ارتباط با مراجعین است. منظور این است که اصولاً افرادی که به دستگاه قضا مراجعه می کنند، با یکدیگر اختلاف و نزاع و دعوا دارند و معمولاً ناراحت و عصبانی هستند و در بعضی موارد برخورد نامطلوب دارند، فلذا بعضاً آنها این حالت نادرست خود را در برخورد با قاضی به او منتقل می کنند و گاهاً مراجعات و فشارهای پیاپی مراجعین ممکن است قاضی را به ستوه بیاورد؛ لکن امر قضاوت و اجرای عدالت ایجاب می کند که برخورد متخاصمانه مراجعه کنندگان خدای ناکرده او را خشمناک و عصبی نکند و یا اینکه پراکندگی موضوعات گوناگون او را در تنگنا قرار ندهد؛ لذا ضرورت دارد با حوصله و ظرفیت بالا و قاطعیت آنها را تحمل کند و سعی نماید جوّ بوجود آمده را آرام کند تا خود بتواند در آرامش به وظیفه قانونی خود عمل نماید، بلکه در رابطه لازم است مردم و مراجعین رعایت اصول و نزاکت و شأن قضات را بنمایند.
۴- استماع اظهارات طرفین دعوی:  
قضات به یک معنا فصل خصومت بین طرفین دعواست؛ بنابراین اصلی ترین عنصر مؤثر در صحت کار قاضی، استماع اظهارات طرفین یا وکلای آنها در جلسات دادرسی و در مواردی که لازم می داند همچنین استماع اظهارات می شود و مُطلعین قضیه و بالاخره رسیدگی کامل به دعوا و دلایل پرونده و تکمیل تحقیقات است. برای اینکه قاضی قادر باشد، بنحو شایسته قضاوت کند، شایسته است پس از شنیدن سخنان طرفین مبادرت به اظهارنظر نهایی و صدور حکم رأی برحسب موارد نماید.
۵- تدابیر قضایی و داشتن شمّ قضایی           
در مقام رسیدگی قضایی تدبیر قضایی است با این توضیح که بعضی چیزها ممکن است در قانون ماهوی چه جزایی چه حقوقی نیامده است یا قاضی نسبت به آنها اشراف کافی نداشته باشد. در چنین مواردی قاضی نیازمند جستجو و تحقیق لازم در قضیه امر است تا بتواند تعیین تکلیف در موضوع به نحو صحیح و قانونی نموده و رأی صادر نماید یا تصمیم مقتضی دیگری صادر کند.
۶- قاطعیت قاضی 
وقتی حکم موضوعی روشن باشد و قاضی با انجام تحقیقات لازم و کافی به واقعیت موضوع دعوا پی برد و اقناع وجدان پیدا کرد، نباید طرفین دعوا را معطل بگذارد، بلکه باید با قاطعیت نظر نهایی خود را ابراز کند. بی تردید قاطعیت به معنای خشونت، لجاجت و استبداد نیست. قاطعیت این است که قاضی هر جا حکمی را حق دید و تشخیص داد در اجرای آن پافشاری و آن را عمل نماید.

 

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *