امروز سه شنبه ۲۸ اسفند ۱۳۹۷ مصادف با ۱۳ رجب ۱۴۴۰
  • اذان صبح: ۰۴:۴۸
  • طلوع آفتاب: ۰۶:۱۲
  • اذان ظهر: ۱۲:۱۲
  • غروب آفتاب: ۱۸:۱۴
  • اذان مغرب: ۱۸:۳۲
  • نیمه شب شرعی: ۲۳:۳۱
  • امام صادق(ع): نادانی در سه چیز است: بی دلیل دوست عوض کردن، بی اعلام دلیل دشمنی کردن، جستجو در کارهای بی فایده.
+-
بازدید: ۷۷
۱۷ دی ۱۳۹۷
دکتر حسین آقایی نیا در گفت و گو با پیام آموزش:

آموزش مهمترین رکن قوه قضاییه است

در دنیای کنونی آموزش و پژوهش در سازمان‌ها و نهادها به دلایل فراوان به‌عنوان ضرورتی انکارناپذیر پذیرفته شده است. تغییرات سریع و عمیق علمی سبب شده است که گاهی نظریات، تکنیک‌ها و روش‌های جدیدی وارد عرصه زندگی شود پس برای ادامه حیات به ناچار باید آنان را آموخت و برخی از روش‌ها و سیستم‌های قدیمی را که کا...

در دنیای کنونی آموزش و پژوهش در سازمان‌ها و نهادها به دلایل فراوان به‌عنوان ضرورتی انکارناپذیر پذیرفته شده است. تغییرات سریع و عمیق علمی سبب شده است که گاهی نظریات، تکنیک‌ها و روش‌های جدیدی وارد عرصه زندگی شود پس برای ادامه حیات به ناچار باید آنان را آموخت و برخی از روش‌ها و سیستم‌های قدیمی را که کارآیی ندارند، کنار نهاد. هر چه دانش و مهارت‌های کارکنان با علم انطباق بیشتری داشته باشد، درجه اطمینان از موفقیت فرد و سازمان بالاتر می‌رود. اساس بهسازی سازمانی که به‌ نام‌های دیگری چون توسعه و بالندگی سازمانی نیز خوانده شده، بهسازی نیروی انسانی است که به صورت آموزش‌های ضمن خدمت در سازمان‌ها انجام می‌شود. این هدف از طریق ایجاد فرصت‌های آموزشی جهت کارکنان تحقق می‌یابد؛ به عبارتی آموزش کارکنان فرآیندی است که انطباق و سازگاری کارکنان را با محیط متحول و در نهایت انطباق بهتر سازمان را با محیط بیرونی فراهم می‌کند. دکتر «حسین آقایی‌نیا» مدرس دانشگاه و از اساتید شهیر حقوق جزا که مدت زیادی است به آموزش مباحث علمی-حقوقی به قضات دستگاه قضا مشغول است آموزش را مهمترین رکن قوه قضائیه می‌داند و معتقد است که نخستین شرط برای قاضی، علم و آگاهی است؛ این مهم جز با آموزش مستمر امکان پذیر نیست. وی براین باور است که قاضی نمی‌تواند با اتکا بر آموخته‌های دوره‌های دانشگاهی خود تا پایان مدت قضاوت، رأی صادر کند. این مدرس دانشگاه در گفت‌وگو با «پیام آموزش»، ابعاد مختلف آموزش قضات و مسئولیت‌‌های متولیان در این خصوص را ترسیم می‌کند.
اگر هدف غایی دستگاه قضا را ایجاد عدالت در جامعه بدانیم؛ آموزش در این میان از چه جایگاهی برخوردار است؟
به نظرم مقدمه واجب برای عدالت که هدف غایی قوه قضاییه است، عالم بودن قاضی است و این عالم بودن مقدم بر سایر اوصافی مانند تقوا، شجاعت و استقلال است و تحقق این امر جز با آموزش مستمر قابل تصور نیست. ابتناء بر آموخته‌های سال‌های تحصیلی و تجارب قضایی و بی‌نیاز دانستن حق از تحولات علوم انسانی، آفت عدالت است. خوشبختانه توجه قوه قضاییه به امر آموزش و اجرای برنامه‌های آموزشی که با جدیت تمام صورت می‌گیرد، نشان از باور قوه به تعامل آموزش با اجرای عدالت دارد.
آیا جایگاه آموزش قوه قضاییه در دهه‌های اخیر در اجرا مطابق انتظار بوده و چه آسیبهایی در این میان مشهود است؟
برای ارزیابی جایگاه آموزش در قوه و چگونگی آموزش تخصصی قضاوت، باید براساس مقایسه آموزش در گذشته و حال و نیز امکانات موجود بررسی شود. اساسا حاضر کردن قضات در کلاس‌های آموزشی کار بسیار دشواری است ولی خوشبختانه این مشکل در حد وسیعی حل شده و علاوه بر تصمیم قوه در اجرای برنامه‌های آموزشی، قضات محترم نیز به این نتیجه رسیده‌اند که تعالی قضایی جز با ارتقا سطح توانایی‌های علمی میسر نیست.
در مورد آسیب‌ها نیز نباید اغراق کنیم. به طور قطع آسیب‌های نیز وجود دارد که در بخش‌های مختلف مشهود است ولی در مقایسه با عزم قوه در اجرای آموزش و توفیقی که در عمل حاصل شده، کم است و اگر به همین صورت ادامه یابد می توان در آینده نه چندان دور شاهد زوال این آسیب‌ها بود.
برخی از این آسیب‌ها مربوط به امکانات است. به عنوان مثال دادسراهای تهران که نقش تعیین کننده دارند اکثرا فاقد امکانات سخت افزاری آموزشی هستند که مشکل اصلی در این خصوص ظاهرا فقدان بودجه است یا در برخی از استان‌ها، گاهی زمان و بودجه را بر آموزش کارآموزان ترجیح می‌دهند. در مجموع و به رغم همه این آسیب‌های قابل دفع، انصاف حکم می‌کند که از خدمات آموزشی قوه تقدیر شود.
آسیب دیگری که قابل ذکر است، گرایش برخی از قضات محترم به طرح مسایل کاربردی در کلاس‌های آموزشی است. به خاطر داشته باشیم که اگر تعالی قضایی مورد نظر است بدون مبانی نظری قابل تحقق نخواهد بود و نباید کلاس‌های آموزشی فقط اختصاص به رفع اشکالات موردی شود. در عین حال، طرح مسایل نظری بدون لحاظ واقعیت‌های حقوقی نیز مفید نخواهد بود.
به نظر شما راهکارهای مشخص برای ارتقای کلی وضعیت آموزش در قوه قضاییه چیست؟
مدیریت آموزش یک رشته علمی است که ارتقاء آموزش منوط به رعایت اصول و قواعد آن است. بنده فاقد این صلاحیت هستم و آنچه می‌گویم حاصل تجارب چندین ساله حضور در کلاس‌های آموزشی قضات است. اما تجربه بنده می‌گوید که آموزش قوه که شامل قضات، کارکنان اداری و حتی ضابطین است باید به عنوان یک اصل، رکن و مبنا در باور مدیریت محترم قوه قضاییه باشد که خوشبختانه در حال حاضر و به رغم کمبود امکانات، به همین ترتیب است که ان شاالله استمرار و تکامل یابد. راهکاری که به نظر اینجانب می‌رسد، تلفیق این باور با نگاه جامع به زمان و مکان است.
به عقیده شما مهمترین اقدامی که دستگاه قضایی در بحث آموزش طی سال‌های اخیر انجام داده است چیست؟
خوشبختانه توجه به امر آموزش در مفهوم عام در سال‌های اخیر بسیار امیدوار کننده بوده است. این توجه در شکل و محتوا مشهود است. تاسیس مراکز پژوهشی، انتشار نشریات مختلف از یک سو، و تشکیل کلاس‌های آموزشی در سطح کشور از سوی دیگر گواه این ادعاست.
اگر بخواهم به صورت مصداقی بگویم دعوت از قضات کشور جهت شرکت در کلاس‌های آموزشی در تهران و اسکان آنها در اماکنی که در شأن آنان بوده از جمله اقدامات مهم معاونت نیروی انسانی قوه است که هیچگاه در چنین سطحی مسبوق به سابقه نبوده است. به نظر اینجانب مهم‌ترین اقدام قوه در امر آموزش، تصمیم قاطع به اجرای برنامه‌های آموزشی و ارتقا سطح آگاهی‌های قضات است.
 فرمودید چند سالی است که بحث آموزش کارکنان قضایی در قوه قضاییه جدی گرفته شده است، چه تغییراتی باعث این استنباط شما است؟
یکی دو سال اخیر دیدگاه قوه قضائیه نسبت به آموزش قضات تغییرات قابل ملاحظه‌ای داشته است چه از نظر شکلی و چه از نظر محتوایی. از نظر شکلی دعوت قضات به تهران و ارائه آموزش و اسکان در شأن قضات عملی چشمگیر است. در مرتبه بعدی استمرار و برگزاری مرتب کلاس‌های آموزشی است که جای تقدیر دارد.
البته این نکته را هم باید در نظر داشت که پایه اول در ارتقای عدالت کیفری، آموزشی است که از صورت شکلی خارج شود و به صورت ماهوی و مطلوب به مرحله اجرا درآید.
 آموزش به صورت شکلی شامل برگزاری‌کلاس‌هایی می‌شود که به قول شما رضایت بخش است، منظور حضرتعالی از توجه ماهوی به آموزش قضات چیست؟
توجه شکلی به بحث آموزش یعنی برگزاری کلاس‌های آموزشی به صورت صحیح که در حال حاضر بسیار مناسب است اما بازدهی کلاس شامل توجه و تسلط قاضی به مباحث آموزشی است که مبانی ماهوی آموزش را تشکیل داده و اهمیت زیادی دارد. بنابراین بحث آموزش، مقدماتی دارد و اجرای صحیح آنها آموزش را ثمربخش و هدفمند می‌کند.
این مقدمات را چه چیزی تشکیل می‌دهد؟
باید به زیرمجموعه‌ها توجه و نکاتی را رعایت کنیم؛ مثلاً اینکه چه کسانی را می‌خواهیم آموزش دهیم و جایگاه آنها در سلسله مراتب قضایی چیست؟ باید آموزش‌ها براساس سوابق قضایی، سمت و نوع قضاوت شرکت‌کننده‌ها تقسیم بندی شود.
در بحث ماهوی و تمایل قاضی به مباحث آموزشی، مدرس نیز اهمیت زیادی دارد. به نظر شما که سال‌هاست در این عرصه فعال هستید مدرس دوره‌های آموزشی قضات چه ویژگی‌هایی باید داشته باشد؟
کسی که می‌خواهد آموزش دهد در درجه اول باید توانایی تدریس داشته باشد که این امر مقدم بر توانایی علمی است،‌ به عبارتی، مدرس باید قدرت تفهیم مطالب به دیگران را داشته باشد پس حتی بزرگترین شخصیت‌های علمی اگر قادر به تفهیم مطلب نباشند حضور آنها در دوره‌های آموزشی بی‌نتیجه خواهد بود. شرط بعدی توانایی علمی است که شامل مدارک تحصیلی، تجارب، آثار و مجموعه زندگی علمی مدرس می‌شود.
به نظر شما مدرسان دوره‌های آموزشی قضات باید دارای چه ویژگی‌هایی باشند؟
در بخش آموزش، مهم‌ترین رکن، صلاحیت مدرس است. از نظر اینجانب ویژگی‌های یک مدرس صاحب صلاحیت عبارتند از تسلط به مبانی موضوع تدریس و توانایی و عشق به تدریس است. اگر در این ویژگی‌ها تردید کنیم و تفکرات سنتی بر ما غالب شود و حل مسایل مبنای کار قرار گیرد، روزمره می‌شویم و تعالی قضات در کار نخواهد بود. تدریس در کلاس‌های قضات کار بسیار دشواری است که مدرس باید علاوه بر ویژگی‌های فوق به تحولات قانونی و رویه قضایی کاملا مسلط و از روان‌شناسی قاضی نیز آگاه باشد.
تدریس در کلاسی که ۵۰ نفر قاضی با حدود حداقل پانصد سال تجربه قضایی با مدارک بالا حضور دارند مقوله کاملا متفاوت با کلاس دانشگاه است که دانشجویان آن فاقد هرگونه سابقه و تجربه ای هستند. نباید فراموش کنیم که کلاس آموزشی قضات، صرفا کلاسی برای انتقال تجارب قضایی نیست. معاونت آموزشی قوه باید به این نکات بسیار مهم توجه نماید و در برخورد با مدرسان در کلاس‌های قضات با تدریس در دانشگاه قابل به تفصیل شود.
معرفی استاد
دکتر «حسین آقایی‌نیا» متولد سال ۱۳۲۳ در تهران ‌است. تحصیلات مقدماتی و عالیه خود را در این شهر گذرانده و در سال ۱۳۵۹ با کسب مدرک دکترای حقوق جزا و جرمشناسی از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شده است. عنوان پایان‌نامه کارشناسی ارشد ایشان «مبانی مسئولیت کیفری» و عنوان رساله‌ دکترای ایشان بررسی ماده (۴۲) قانون مجازات عمومی است. وی تا به حال مؤلف ده‌ها عنوان کتاب از جمله کلیات حقوق، حقوق ورزشی، حقوق جزای اختصاصی، تعلیق مراقبتی، مبانی مسئولیت مدنی در ورزش و قتل در نظام کیفری ایالات متحده بوده و حدود ۱۲ مقاله در مجلات معتبر علمی و پژوهشي به چاپ رسانده است. در طول سال‌های  تدریس آقایی‌نیا، دانشجویان دانشگاه‌های تهران، تربیت مدرس، امام صادق(ع)، علوم قضایی، دانشکده‌های تربیت بدنی از علم این معلم فرهخیته بهره‌مند شده‌اند. وی همچنین به آموزش قضات پرداخته و دروس مربوط به حقوق جزای عمومی، حقوق جزای اختصاصی، متون حقوقی پیشرفته و حقوق ورزشی را تعلیم داده است.  ایشان اکنون عضو هیأت علمی دانشکده‌ حقوق دانشگاه تهران و معاونت دانشجویي _ فرهنگی این دانشکده   است؛ آقایی‌نیا از سال ۱۳۶۷ تاکنون با آموزش قوه قضائیه همکاری دارد.

 

دیدگاه شما

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *